Hayvan Besleme Bilim Derneği Duyurusu
26 Ekim 2009 tarihinde çıkan GDO´larla ilgili yönetmeliğin önemli eksikliklerinin hayvancılığımız üzerine halihazırda oluşturduğu önemli problemlerin önümüzdeki günlerde daha ciddi boyutlara ulaşacağı anlaşılmaktadır.
Konunun medyanın gündemine oturması ve eksik ve yanlış söylemlerle halkımızın endişeye sevkedilmesini doğru bulmak mümkün değildir. Derneğimiz GDO yemler ve hayvan beslemede kullanımı ile ilgili görüşünü oluşturmuş ve bunu Meclis tarım Komisyonu üyelerine ve ilgili sektöre sunmuştur.
Konu ile ilgili görüşümüz ektedir.
İyi çalışmalar dileklerimle
Prof.Dr.Necmettin CEYLAN
Genel Sekreter
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.11.2009
HAYVAN BESLEME BİLİM DERNEĞİNİN
GDO’LU YEMLERE İLİŞKİN GÖRÜŞÜ
Genetiği Değiştirilmiş Yem ve Gıdalarla ilgili olarak son yıllarda önemli gelişmeler yaşanmakta ve ülkemizde bundan etkilenmektedir. Bilindiği üzere dünyada transgenik bitki üretimi 1996 yılından beri hızlı bir şekilde yaygınlaşmaktadır. Toplam üretim alanı 2007’ye göre % 9.4 artarak 125 milyon hektara ulaşmıştır. Dünyada yem kaynağı olarak yaygın bir şekilde kullanılan mısır, soya, pamuk ve kolza bitkisi üretimi dikkate alındığında transgenik çeşitlerin önemli bir paya sahip olduğu görülmektedir. 2008 yılı itibariyle toplam ekim alanı içinde transgenik mısırın payı % 23’e, soyanın % 72’ye pamuğun % 47’ye ve kolzanın % 21’e ulaşmıştır.
Mısır ve soya hayvan besleme açısından mevcut yemler içerisinde en değerli iki yem hammaddesi olarak dünyada ve ülkemizde yaygın olarak kullanılmaktadır. Kanatlı hayvanların üretiminde etkili, verimli ve rekabet edebilir bir üretim için bu yemlerin vazgeçilmez olduğu genel kabuldür. Kanatlı hayvanlardan en iyi verimin alınabilmesi sindirilebilirliği ve besin kalitesi yüksek yemlerle beslenmelerine bağlıdır. Mısır ve soya bu bağlamda kendi gruplarında en yüksek değere sahip yem hammaddeleri olarak kanatlı hayvan beslemede öncelikli olarak tercih edilmekte ve kullanılmaktadır.
Ülkemizde bu iki yem kaynağının üretiminde kendi kendine yeterlilik söz konusu değildir. Mısır üretimi son dönemlerde önemli artış göstermesine rağmen hala ihtiyacımızı karşılayamamakta ve 1 milyon 700 bin ton (mısır ve mısır yan ürünleri) ithalatı yapılmaktadır (2008). Soyada ise son 20 yılda ciddi bir gelişme sağlanamamış ve her geçen yıl daha fazla ithalat yapılmıştır (1 milyon 600 bin ton, 2008). Ülkemizde toplam kayıtlı karma yem üretimi yaklaşık 10 milyon ton olup açığın ciddi boyutlara ulaştığı görülmektedir.
Ülkemiz yıllardan beri önemli miktarda soya ve mısırı hayvan yemi olarak tüm dünyada olduğu gibi kullanmaya devam etmektedir. Bu iki yem hammaddesinin transgenik çeşitlerinin dünyadaki üretimi ve ticareti her geçen yıl arttığından ülkemize ithal edilenlerin de ağırlıklı olarak transgenik olduğu kabul edilmelidir.
Derneğimiz yıllardan beri konu ile ilgili bilimsel gelişmeleri yakından takip etmektedir. Bu bağlamda Avrupa Birliğindeki yasal düzenlemeleri, gelişmeleri ve bu ürünlerin güvenliği ile ilgili süreçleri de izlemektedir. Avrupa Birliği’nin gıda güvenliği üzerindeki hassasiyeti tüm kesimlerin malumudur. Avrupa Birliği ülkeleri de önemli miktarda soya ithalatı yapmakta (27 milyon tonu transgenik olmak üzere toplam 37,8 milyon ton, 2007) ve hayvan yemi olarak kullanmaktadır. Ayrıca Avrupa Birliği’nde bazı ülkelerde (Almanya,İspanya,Portekiz,Çekoslavakya,Slovakya,Romanya,Polonya) bazı transgenik bitkilerin ekimi de yapılmaktadır.
26/Ekim/2009 tarih ve 27388 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmelik’ ile transgenik yem ve gıdaların ithalatı ve bunları kullanarak yem ve gıda üretimi, bilimsel inceleme, değerlendirme ve izin aşamasını içeren belirli kurallara bağlanmaya çalışılmaktadır. Ne var ki bu çok önemli Yönetmelik Üniversiteler, sektör ile ilgili sivil toplum kuruluşları ve sanayicilerin görüşleri alınmadan yürürlüğe konulmuştur. Bu yönetmelik kamuoyunda büyük tartışmalara yol açmış, uygulamada AB’de 6 ay olan geçiş süresi verilmediğinden ciddi problemler yaşanmaya başlamıştır. Yürürlüğe giren Yönetmelik GDO’lara izin olarak algılanmakta ve öteden beri olduğu gibi son zamanlarda da konu hakkında çok sayıda spekülasyon yapılmasına sebep olmaktadır.
GDO içeren yem ve gıdalarla ilgili olarak kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi, insanlarımızın sağlıklı ve dengeli beslenmeleri ayrıca ülkemiz hayvancılığının derin yara almaması için de önemlidir. Bu bağlamda daha öncede ifade edildiği üzere derneğimiz mensubu bilim insanları transgenik yemlerin eşdeğerliliği ve güvenliği ile ilgili araştırmalar yürütmekte ve dünyada konu ile ilgili yapılmış tüm çalışmaları takip ederek olaya hassas bir şekilde yaklaşmaktadırlar. Dünyada 1996 yılından beri transgenik yemlerin hayvanlarda gelişme, verim ve sağlıklarına olan etkileri konvansiyonel yetiştirilen çeşitlerle karşılaştırılmış, yapılan çok sayıdaki bilimsel araştırmada olumsuz bir bulguya rastlanılmamıştır. Diğer yandan, GDO içeren yemler ile beslenen hayvanlardan elde edilen et, süt, yumurta gibi hayvansal ürünlerde transgenik yem çeşidine ait genetik materyale rastlanılmadığı çok sayıda bilimsel araştırma ile teyit edilmiştir.
Derneğimiz elbette ülkemiz milli menfaatleri doğrultusunda kendi kendine yeterlilikten yanadır. Bu konuda alternatif yem kaynaklarının üretimi ve kullanımını desteklemekte ve teşvik etmektedir. Ancak mevcut durumda mısır ve özellikle soya üretimindeki açığın kısa ve orta vadede kapatılması mümkün değildir. Hükümetlerin bu konuda atacağı adımlar ve geliştirecekleri doğru politikalar başarılı olduğu sürece ithalat azalacaktır.
Avrupa Birliğinin gıda güvenliğinden sorumlu bağımsız kuruluşu EFSA (Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi) tarafından hazırlanan 20 Temmuz2007 tarihli “GDO’lu yemlerle beslenen hayvanların eti, sütü ve yumurtalarında rekombinant DNA veya proteinlerin akibeti” konulu raporun sonuç kısmında özet olarak;
a-Biyolojik olarak aktif olan genler ve proteinler, gıda ve yemlerde çeşitli miktarlarda bulunurlar. Hayvanların ve insanların sindirim sisteminde, bu gıda ve yemlerin yenmesi sonrasında, kısa DNA veya peptidlere hızla parçalandığı,
b-Bugüne kadar, canlı hayvanlar üzerinde yapılan çok sayıdaki deneysel çalışmalar göstermektedir ki: “broyler, inek, domuz veya bıldırcın gibi ciftlik hayvanlarının dokularında, sıvılarında veya yenilebilir ürünlerinde GDO’lu bitkilerden alınan rekombinant DNA parçacıkları veya proteinlere rastlanmadığı” ifade edilmektedir.
Derneğimiz; bugüne kadar yapılmış bilimsel çalışmalar ve EFSA’nın raporu ışığında gerek halkımızın sağlıklı ve dengeli beslenmesi, gerekse ülke hayvancılığının korunması açısından çok dikkatli olunması gerektiği, GDO içeren yemlerin hayvanların büyüme, gelişme, verim ve sağlıkları için her hangi bir sakıncası olmadığı, dolayısıyla insanlarımızı hayvansal gıda tüketiminden uzaklaştıracak spekülatif söylemlere itibar edilmemesi gerektiğini kamuoyuna açıklamaktadır.
Keza Avrupa Birliği yasalarında da bu temel doğru teyit edilmektedir. GDO’ların etiketlenmesi ve izlenebilirliğine dair Regülasyon (EC)1830/2003’ e göre; GDO içerikli maddelerden türetilmiş tüm yem ve gıdalar, son üründe GDO olup olmadığına bakılmaksızın, etiketlenmek zorundadır. Ancak ilgili kanuna göre GDO’lu yem ile beslenen hayvanlardan elde edilen et, süt, yumurta vb. ürünler etiketlenmek zorunda değildir. Buna göre transgenik yemlerle beslenen hayvanlardan elde edilen ürünlerin risk taşımadığı kabul edilmektedir.
Yukarıda net bir şekilde açıklandığı üzere bu tip ürünlerle ilgili yalan yanlış beyanlara itibar edilmemesi ve halkımızın doğru bilgi alması açısından GDO yemler ile ilgili Derneğimiz görüşünün kamuoyu ile paylaşılması gerekli görülmüştür.
Saygılarımızla
Hayvan Besleme Bilim Derneği
|
Prof.Dr. Şakir Doğan TUNCER
|
Prof.Dr. Necmettin CEYLAN
|
Prof.Dr. Behiç COŞKUN
|
|
Prof.Dr. İbrahim ÇİFTÇİ
|
Prof.Dr. M.Kemal KÜÇÜKERSAN
|
Prof.Dr. Ahmet ERGÜN
|
|
Prof.Dr. İrfan ÇOLPAN
|
Prof.Dr. Adnan ŞEHU
|
|
