Zootekni Bölüm Başkanları 11. Koordinasyon Toplantısı 20 Mayıs 2009 tarihinde, Tokat’ta, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü’nde gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda oluşturulan görüşler ve kararlar aşağıdaki gibidir.

 

1.      Bölümlerin kendi Zootekni derneklerini kurması ve bu derneklerin bir Federasyon çatısı altında bir araya gelmeleri çalışmalarının hızlandırılmasına karar verilmiştir.

2.      Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı tarafından; bugüne kadar kuruluşunu tamamlamış olan ve halen kurulma aşamasında olan zootekni dernekleri sorumlularının Ege Zootekni Derneği’nde toplanmak istendiği ve oluşturulması düşünülen Zootekni Federasyonu için yönerge hazırlanacağı dile getirildi.

3.      Zootekni Bölümleri iletişim listelerinin daha etkin kullanımının sağlanması, resmi ve bilimsel olmayan konuların zoo-iletişim@listeci.ksu.edu.tr listesi, resmi ve bilimsel konuların ise zooteknibolumleri@listeci.ksu.edu.tr listesi aracılığı ile paylaşılması; gelen önemli mesajlar ile ilgili geri beslemenin yapılması, yanıt verilmesi veya görüş oluşturulması gereken konuların bölüm akademik kurullarında tartışılması, oluşturulan yanıt veya görüşün liste aracılığı ile geri bildirilmesi kararlaştırılmıştır.

4.      Tüm Zootekni bölümlerinin linklerini içeren bir sayfanın web üzerinden yayına koyulmasının yararlı olacağına karar verilmiştir.

5.      Henüz laboratuar envanterini tamamlamayan bölümlerin Van Yüzüncü Yıl Zootekni Bölümü tarafından daha önce tüm bölümlere gönderilen formata göre hazırlanarak Doç. Dr. Murat Demirel’e gönderilmesi ve web üzerinden tüm bölümlerin bilgisine sunulması kararlaştırılmıştır.

6.      Tarım Bakanlığı ile ilişkilerin geliştirilmesi için Namık Kemal Üniversitesi’nden Prof. Dr. İhsan Sosyal görevlendirilmiştir.

7.      2011 yılında 7. Ulusal Zootekni Öğrenci Kongresi ve Zootekni Bölüm Başkanları Koordinasyon toplantısı’nın Aydın’da, Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü tarafından düzenlenmesi ve kongrelere öğrenci ve öğretim elemanlarının katılmasının tüm bölümlerce teşvik edilmesi kararlaştırılmıştır

8.      Laboratuarların akreditasyon çalışmalarının Rektörlükler düzeyinde yapılmasının uygun olacağı ve bu nedenle bölüm laboratuarlarının envanterlerinin Rektörlüklere bildirilmesinin gerektiği konusu dile getirilmiştir.

9.      Yeni yapılanma çerçevesinde oluşturulan ders programlarının listeciden tüm bölümlere gönderilmesi ve uyumluluk konusunda Doç. Dr. Murat Demirel’in bir ön çalışma yapması önerilmiştir.

10. Zootekni alanında araştırma önceliklerinin belirlenmesi çalışmalarının 6. Ulusal Zootekni Kongresi’nde başlatılması önerilmiştir.

11. Bundan sonra yapılacak olan Koordinasyon toplantılarında Zootekni Lisans Eğitiminin kalitesinin iyileştirilmesinin öncelikli olarak tartışılmasının daha yararlı olacağı önerilmiştir.

12. Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul Ve Esaslarına Dayalı Yönetmenlik incelenmiş ve aşağıdaki görüşler oluşturulmuştur.

a)      Yönetmelikte Deney Hayvanı olarak Fare, Sıçan, Tavşan, Kobay, Golden, Hamster, Köpek, Kedi, Bıldırcın, İnsan dışındaki Pirimat gibi belli türler zikredilmesine rağmen “Deney Hayvanı”, “Hayvan”, “Kullanıcı Kuruluş” vb tanımlar ve ayrıca hayvan üzerinde yapılan bilimsel deney ve araştırmalar ile ilgili mevcut uygulamalar dikkate alındığında, larvalardan omurgalı canlı hayvanlara kadar çok geniş bir yelpazenin kapsandığı görülmektedir. Bu kapsamın içerisinde yer alan ve özellikle çiftlik hayvanları ile ekonomik değeri söz konusu olan her tür hayvan yanında su ürünleri, arı ve ipek böceği Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümlerinin ana çalışma konularıdır. Tıp Fakülteleri genellikle Fare, Sıçan, Tavşan ve Kobay vb sınırlı sayıda türler üzerinde çalışmalarını yürütmektedir. Veteriner Fakülteleri ise söz konusu hayvanların sağlık-koruması konusunda uzmanlaşmıştır. Ziraat Fakülteleri içerisinde yer alan Zootekni ve Su Ürünleri Bölümleri ise adı geçen bütün türler ile ilgili yetiştiricilik, besleme, üreme, ıslah çalışmaları yapmakta; bir çoğunda karkas, sindirim, kan parametreleri, klasik veya moleküler düzeyde genetik, biyoteknolojik araştırmalar yapmakta ve in-vivo, in-vitro denemeler yürütmektedir. Görüleceği üzere bu yönetmeliğin kapsadığı bütün türler Ziraat Fakülteleri Zootekni ve Su ürünleri Bölümlerinin ana araştırma materyalidir. Hal böyle iken yönetmelikte, yalnızca Veteriner Fakülteleri ve Tıp Fakülteleri Öğretim Üyeleri ile bu fakültelerin mezunları geçmekte ve ilgili kurullarda yer almaktadır.

b)      Yukarıdaki nedenle Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulu içerisine Ziraat Fakülteleri Zootekni Bölümü Öğretim Üyeleri ile Ziraat Mühendisleri Odası temsilcisi eklenmelidir. Bu oluşum içerisinde de meslek gruplarının bu türler üzerindeki çalışma ağırlıklarına göre, en azından eşit oranda temsil edilmesi sağlanmalıdır (Madde 6-1).

c)      Madde 9, fıkra 2, a bendinde “…sorumlu Veteriner Hekim ve Zooteknistten.” şeklinde değişiklik yapılması uygun olacaktır.

d)     Madde 9, fıkra 3’de “…yerel etik kurullarda Tıp veya Veteriner Hekim veya Zooteknistlerden etik uzmanlarının bulunması tercih edilir…” şeklinde değişiklik yapılması uygun olacaktır.

e)      Madde 15 fıkra 1, ç bendinde “…Yerel etik kurullar; deney hayvanı üretilmesi ve yetiştirilmesi ile sorumlu personelin asgari olarak bilgilendirilmesi ve uyulması gereken usul ve esasları içeren bir meslek içi eğitim programı hazırlar ve periyodik olarak uygulanmasını denetler. Eğitim programları o dersin alanı ile ilgili yetkili kişiler (Tıp Uzmanı, Veteriner Hekim, Zooteknist Ziraat Mühendisleri) tarafından yürütülür. Kurum içinde yetkili kişilerin kimler olduğu yerel etik kurullarca belirlenir.” şeklinde değiştirilmesi yararlı olacaktır.

13.  Veteriner Hizmetleri, Gıda ve Yem Taslağı incelenmiş ve aşağıdaki görüşler oluşturulmuştur.

a) Söz konusu taslak metin, Başbakanlıkça Üniversitelerin ilgili birimlerine gönderilerek resmi olarak tartışılmamış ve doğrudan kanun taslağının oluşturulmasında Ziraat Mühendisleri , Gıda Mühendisleri ve Kimya Mühendisleri Odası gibi taslakla doğrudan ilgili olan meslek insanlarının toplandığı ve temsilcisi durumundaki sivil toplum örgütlerinin bilimsel görüşü alınmamıştır. Bu nedenle, söz konusu taslak amaç, kapsam ve tanımlar açısından yetersizdir.

b)  Taslak metinde, birbiri ile bağımlı meslek grupları birlikte ele alınmış, ancak görev ve yetkileri belirsizleşmiştir.

c)  Veteriner hizmetleri ile gıda ve yem güvenliği kavramları birbiri içine girmiş ve Veteriner Hekimliği lehine görev ve yetki alanları genişletilmiştir. Bu durum mesleki çatışmalara yol açacağı ve gıda güvenliği sürecinde yer alması gereken diğer meslek gruplarının katılımının sağlanmaması sonucu halk sağlığının olumsuz etkileneceği açıktır.

 ç) Taslak metinde, hayvan refahı ve zootekni gibi bölümlerde sadece Veteriner Hekim mesleğine vurgu yapılmış, gıda ve yem bölümlerinde ise doğrudan bu isimleri taşıyan ziraat, gıda ve kimya mühendislerinin eşdeğer yetkilere sahip olmasına karşın adları vurgulanmamıştır.

d) Yasa taslağının “sorumlular” bölümünde onaya tabi gıda ve yem yerlerinin hangilerinin onaya tabi olacağına ilişkin yetki açıkça ifade edilmemektedir. Buna karşın, sorumlu yöneticilik uygulamalarının akıbeti konusunda bir cümleye yer verilmemektedir.

e) Taslak metinde, kamunun denetim hizmetlerinin etkin bir şekilde devlet eliyle yerine getirilmesinin mümkün olmadığı yazılmıştır. Ancak bu konu önemlidir ve özel kesime bırakılmamalıdır.

f)  Taslak metinde gıda ve yem güvenliği sürecinde risk yönetimi ve değerlendirilmesi görevi tamamen Bakanlığa bırakılmış ve bağımsız kurumlar ise devre dışı kalmıştır.

g)  Gıda ve yem güvenliğine yönelik olarak ürünlerin piyasaya arzı konularında hangi ürünlerin onaya tabi olacağı açıkça ifade edilmemektedir.

h) Cezai hükümleri içeren sekizinci kısımda kanun tasarı taslağı hazırlığı açısından çelişkiler bulunmakta ve cezaların caydırıcılığı konusunda yetersizlikler ve eşitsizlikler göze çarpmaktadır.

ı) “Veteriner Hizmetleri, Gıda ve Yem Kanun Taslağı” içerdiği genel hükümler, hayvan refahı ve zootekni, veteriner sağlık ürünleri, bitki sağlığı, gıda ve yem, hijyen, resmi kontroller ve cezai hükümler açısından tarım sektörü, üretim yapımız ve ülke gerçekleri açısından yetersizliklerle doludur. Bu nedenle, söz konusu kanun taslağının geniş bir katılım ile yeniden ele alınarak eksikliklerinin giderilerek düzenlenmesinde ülke menfaatlerimiz açısından büyük yarar bulunmaktadır.

i) Günümüzün ve geleceğin en önemli sorunlarından birisi olan gıda ve gıda güvenliği konusu çok disiplinli bir alandır. Yalnızca hayvansal değil belki de çok daha geniş nicelik ve niteliğe sahip bitkisel kökenli gıdalar ve ayrıca gıda ile temas eden katkı maddelerini de içine almaktadır. Ancak, Ziraat Mühendisleri, Gıda Mühendisleri, Kimya mühendisleri gibi konu ile çok yakından ilgili meslek gruplarının adı dahi geçmezken defalarca Veteriner Hekim ifadesi taslakta yer almaktadır. Bu eşdeğer meslek grupları arasında eşit olmayan bir yaklaşım anlamına gelmektedir. Bunun nedeni yalnızca bir meslek grubu ile ilgili düzenlemeleri içerebilecek Veteriner Hizmetleri Kanununa çok disiplinli ve çok daha geniş düzenlemeler gerektiren gıda konusunun monte edilmesidir. Bunun sonucunda böylesine önemli bir alanda çelişkilerin ve yasal boşlukların ortaya çıkması kaçınılmazdır. Tasarıdan anlaşılan odur ki bu sakınca bilinmekte ve Veteriner Hizmetleri dışındaki bütün hususlar “ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.” ifadesi ile sonraya bırakılmakta ve daha sonra yöntemi önceden belli olmayan bir yolla çözülmek istenmektedir.

j)   Sonuç olarak, bu sakıncalar nedeni ile Gıda konusu mutlak suretle ayrı bir kanun ile düzenlenmelidir. Bunun için de taslağın yayınlandığı günden beri pek çok resmi ve özel kurum ve kuruluşların belli olan bütün görüşleri dikkate alınmalı, ilgili disiplinlerin bütün meslek grupları eşit olarak temsil edilmeli, bir meslek grubu adıyla yer alırken birkaç meslek grubu ise “diğerleri” şeklinde geçiştirilmemeli, bir meslek grubunun yetki ve görevleri kanunda ayrıntılı olarak belirtilirken daha kapsamlı ve daha ayrıntılı olması gerekebilecek Gıda alanı hiçbir meslek grubu belirtilmeksizin, yetki ve görevlerin çerçevesi belirlenmeksizin, bu yetki ve görevlerle birlikte bütün düzenlemelerin “Bakanlıkça belirlenir.” İfadesi altında toplanması, uygulamada yaratacağı sakıncalar a göz önüne alındığında, kabul edilemez bir yaklaşımdır.

h) Yem konusu yalnızca Veteriner Hekimliği’ni ilgilendirmemektedir. Yemin işlenmesi, rasyonların, karma yemlerin formülasyonu, hazırlanması, muhafazası, mikrobiyolojis,, sindirilebilirliği, yarayışlılığı, alternatif yem kaynakları bulunması, elde edilmesi, yemler ve besleme ile ilgili metabolizma ve fizyolojisi, biyoteknolojik yöntemlerle ticari yem katkı maddeleri eldesi, yemi parçalayan enzimler ve bu enzimleri üreten mikroorganizmaların bulunması; Yemler ve Hayvan Besleme Anabilim Dalı ile Biyometri ve Genetik Anabilim Dallarını bünyesinde bulunduran Ziraat Fakülteleri’nin Zootekni Bölümleri doğrudan ilgilidir. Yem ve hayvan ikilisi Veteriner Hekimliği ile yalnızca yeme bağlı hastalıklar bakımından ilgilidir. Ancak Taslakta yem konusu da tamamen Veteriner Hekimler ile ilgilendirilmiştir.